Oudejaarsmuziek

Als laatste dit jaar mag hier Brahms klinken. Luister voordat al het vuurwerkgeweld losbarst en mensen met champagne om je heen staan toch vooral nog even naar Intermezzo opus 118 no. 2, op de bank met de kachel aan, wanneer de kamer nog stil is.

Goed 2010!

Winterhout

Alom, aan de ronde zomen
van het rustig vergezicht,
aan de lage damp ontkomen,
aan de oever van het licht,
achter 't levendig gewemel
van de daken, op het goud
van de uitgespannen hemel
opgericht, is 't winterhout.

Hoog over de lege tuinen
staat het, zuiver afgerond,
met zijn vederige kruinen
op tegen de avondstond,
met zijn neergebogen takken,
met zijn twijgen, teer en sterk
en volledig, op de zwakke
weerglans in 't namiddagzwerk.

Met de roerloze verschijning
van zijn hoge statigheid,
met de zekere belijning
van zijn wasdom, uitgebreid
op de stilte, over een hoeve
rijzend of om een gehucht,
is 't aanwezig in de droeve
leegheid van de winterlucht.

Maar inwendig, in de gave
taaie vezel van zijn stam,
is 't of iets, dat lang begraven
lag, opnieuw tot uiting kwam,
of iets, dat zich had begeven,
uit zijn diepste wezen tot
de verlokking van het leven,
tot het licht naar buiten bot.

Eer zich elders iets vertonen,
eer men iets vermoeden zal
wordt het in zijn wijde kronen
donkerder en dichter al,
wordt het voller in den bleke
omtrek van zijn duisternis,
als het allereerste teken
van wat vast in aantocht is.

Jan Prins

Berlin: Die Sinfonie der Grosstadt

Gisteren tussendoor nog net even tijd kunnen vinden om deze film uit 1927, waar ik een stukje van zag in de Lakenhal, te kunnen zien. Regisseur Walther Ruttmann week af van zijn abstracte stijl en maakte de film van zijn dromen: over het leven en de energie die een stad beheersen. Het werd een belangrijk voorbeeld van het 'city symphony'-genre in de filmwereld, waar ik ook nog niet eerder van gehoord had.

In vijf aktes wordt het leven van de Berlijners in de jaren '20 weergegeven zoals zich dat op een denkbeeldige dag afspeelt. De stad komt op gang als de machines van een fabriek: eerst zijn de straten stil en dwarrelen er wat blaadjes, dan haalt een hand een hendel over en is de stad in volle bedrijvigheid. De trein rijdt door alle aktes heen en verbindt prachtige beelden van krantendrukkerijen, kantoren en telefooncentrales. We volgen ritten gezien vanaf de voorkant van de tram, binnenvaartschepen en ook die van een houten achtbaan.

Aangezien het een stomme film betreft maakt het wel nog even uit welke soundtrack je er bij hebt, en ook bij deze zijn er meerdere: Edmund Meisel maakte de oorspronkelijke symfonische ondersteuning, maar gisteren had ik die van Timothy Brock die pas in 1993 werd geschreven. Werkte hoe dan ook uitstekend: hier het begin daarvan.

Verlanglijstjes (2)

Gisteren kreeg ik over de mail toch nog antwoord op de vraag wat een drukdoos is. Het is zelfs iets moois:

"Een drukdoos is -- waarschijnlijk -- een stempelset met inktkussen, waarmee je drukkertje kunt spelen. In kleine compartimenten van de grote doos zitten stempels voor alle letters van het alfabet. Meestal krijg je de letters in twee formaten: groot en klein. De kleine lettertjes kun je in een rekje zetten, dat even groot is als het inktkussen, en er ongeveer een alinea mee drukken. De grote letters kun je aan een richeltje klikken en er een mooie rechte kop mee boven zetten. Een antiquarisch speelgoed dat je ouders misschien nog wel kennen. Aangezien ook mijn oma een dergelijke stempelset had staan om de kleinkinderen te vermaken, heb ik hiermee in mijn jeugd menig genoeglijk uurtje beleefd."

Verlanglijstjes

Nooit te lang hierover doorgaan aangezien het eigenlijk alleen de liefhebber echt iets doet, maar toch nog iets over de Avonden.

Vandaag las Frits opnieuw een verlanglijstje dat hij als kind voor Sinterklaas maakte. Hij vroeg: 'Een proppenschieter; een ding om in de lucht te laten brommen, dat omhoog gaat; een echte zaag (geen kinderzaag); allerlei lekkers en een boek als dat van Frans, over de zwarte beren'.

Een paar jaar terug vond ik online een lijstje dat Reve zelf ooit maakte voor de Sint, samen met een verlanglijstje voor zijn verjaardag ('Het 10-jarig bestaan van ik'). Grappig om te zien hoe het Sintlijstje terugkomt in de wintervertelling: de zaag was blijkbaar ook door Frits erg gewenst, het geweer is een proppenschieter geworden, en ook het marsepeinen varkentje en het mooie boek zijn gebleven. Alleen de cactusstekjes en de vierkante zaklantaarn zijn veranderd in het bromding voor in de lucht ('Een bepaald speelgoed, een vierbladig blikken propellertje, dat men door bewegingen van twee vingers en de duim, van een spil kan laten opstijgen. Goed beschreven.').

Merkwaardige verjaardagswensen, althans de formulering ervan. Typisch Reve, maar toch. Welk kind vraagt er nou een 'feest waarop door mij 1 gast gevraagd mag worden'? En wat (doorgekrast) is een 'drukdoos'?

Voor in het woordenboek

Jachthobo - Gebogen, vroege vorm van de hobo die veel bij de jacht werd gebruikt. Veranderde later in de althobo.

Althobo - Latere vorm van de jachthobo, nu niet meer gebogen maar met een klankkamer op het einde. Wordt ook wel 'cor anglais' of 'Engelse hoorn' genoemd. Een verkeerde verklaring voor deze naam is dat het een foutieve schrijfwijze van 'corps anglé' ('gebogen lichaam') is. 'Anglé' is namelijk geen Frans. De juiste verklaring zou zijn dat het instrument leek op de koperen blaasinstrumenten die op schilderijen door engelen werden bespeeld. 'Engellisches Horn' zou geïnterpreteerd zijn als 'Engelse hoorn' in plaats van 'De hoorn van engelen'.

Engelse hoorn - Naam voor een instrument dat niet een hoorn is en ook niet Engels. Zie Althobo.

Violist versus dictator

Op 23 januari 1991 zou violist Isaac Stern het Derde Vioolconcert van Mozart uitvoeren in Jeruzalem. De Golfoorlog was bezig en men was zich er terdege van bewust dat een Scud-raketaanval van Saddam Hoessein dreigde. De repetities van het concert vonden plaats onder grote voorzichtigheid en voor de uitvoering had iedereen in het publiek een gasmasker onder de stoel liggen.

Tijdens het concert ging het luchtalarm af. Het orkest vluchtte, het publiek voorzag zichzelf van een masker. De violist trotseerde daarentegen de vermoede Irakese aanval en deed niets van dit alles. Het concert ging voor hem niet verstoord worden en hij zette een Sarabande van Bach in.

Het duurde even, maar ik heb dit fragment gisteren eindelijk gevonden. Hier is het in redelijke kwaliteit te bekijken - opnieuw maar weer hopen dat ze het laten staan. In alle eerlijkheid valt dan toch op dat er nog best wat mensen in het publiek zitten die ook niets doen - maar dat kan en moet misschien alleen maar gerust stellen.