Beestenkwartet

Van tekenaar Peter Vos dacht ik dat ik aardig wat had gezien, maar toen ik ging bedenken wat dan precies kwam ik eigenlijk niet verder dan de tekeningen die in de oude LP-hoes het verhaal van Peter en de Wolf vertelden. Dieren zijn Vos' specialiteit. In een zelfportret beeldde hij zichzelf dan ook af als een van hen - uiteraard als een vos, met een vogel die zijn hand stuurt. Op de plek van het hart zit een mol - het hart is blind.

Maar Google kwam met iets dat ik ook nog kende en waar eveneens dieren in voorkomen: zijn Beestenkwartet, dat hij in 1970 in anderhalve week tekende en vrij populair is geworden. Een paar jaar terug kwam het opnieuw uit in gouden editie tijdens de Boekenweek. Dit zijn alleen wel erg rare dieren: onder andere de Snotaap, de Schijtlijster, de Klavierleeuw en de Mafkikker. Op de vier kaarten die het kwartet vormen hun lichaam: kop, torso, midden en poten. En het blijkt dat componist Jurriaan Andriessen (de broer van Louis) zo ver is gegaan om het kwartetspel op muziek te zetten: 12 stukken die in 4 delen gehakt zijn. Je neemt vier mensen die gaan zitten kwartetten, achter elke speler zit een groep musici, en op het moment dat er een kaart wordt uitgegeven wordt het bijbehorende deel gespeeld - met het hele kwartet compleet alle delen in de goede volgorde.

Tijd voor een DVD-versie waarop je dit spel online kunt spelen met de bijbehorende muziek. Kunnen we trouwens ook wel zelf maken. Even een orkestje zoeken.

Karikaturen van een impressionist

In zijn jeugd zat Claude Monet op school in Normandië, waar hij zich stierlijk verveelde en de hele tijd in de kantlijn van zijn boeken zat te tekenen. Het klaslokaal ervoer hij als een gevangenis. Uit escapisme bekwaamde hij zich met z'n gekrabbel in het tekenen van karikaturen van zijn docenten. Buiten school ging hij nog verder en zette bekende lokale notabelen (bankiers en heren met snuifdozen) neer als mannetjes met grote neuzen en kleine beentjes. Op z'n vijftiende was hij overal in Le Havre bekend als karikaturist. Het zakgeld was te weinig en tot grote ergernis van zijn ouders, die hem liever een serieus beroep zagen uitvoeren, begon hij zijn spotprenten te verkopen voor twintig franc per tekening. Binnen een maand verdubbelde zijn klantenkring. Niet lang daarna hingen zijn tekeningen ingelijst in etalages, waar mensen voor bleven staan en de beroemdheden herkenden. Een ex-zeeman en schilder, Eugène Boudin, herkende Monets talent, overtuigde hem om schilderles van hem te nemen en bracht hem tot het schilderen van landschappen. Toen Monet op zijn 19e plannen maakte om naar Parijs te vertrekken om de grote meesters te kunnen zien en ontmoeten, vroeg hij een beurs aan met zijn karikaturen als portfolio. Die werd afgewezen. Geen nood: met de opbrengst van de spotprenten had hij genoeg gespaard om hoe dan ook naar de hoofdstad te kunnen. In zijn eigen woorden had hij miljonair kunnen worden als hij die dingen was blijven doortekenen. Dat hij hoe dan ook steenrijk werd met al dat andere (en uiteraard veel betere) werk, tsja, dat kon-ie natuurlijk ook niet van tevoren weten.

(En met al dat geld kocht hij een huis met een grote tuin, met een Japans bruggetje en waterlelies. Vandaar.)

Edward Hopper

Vanmiddag konden we in de Kunsthal in Rotterdam nog net even de laatste (en hoe dan ook drukke) dag meemaken van de tentoonstelling Modern Life: Edward Hopper And His Time. Ik was enigszins gewaarschuwd: vrij weinig Hopper, meer tijdgenoten. Dat viel me eigenlijk nog wel mee (en die tijdgenoten waren, afgezien van een wat mij betreft spuuglelijk hoekje met regionalisten, eigenlijk ook nog wel aardig. Ook nog een leuk werk van Lyonel Feininger.) Eindelijk ook weer wat betere bordjes: vaak niet alleen info over artiest en ontstaansgeschiedenis van een schilderij, maar ook inzichten over compositie en kleurgebruik.

Hopper wordt vaak gezien als de belangrijkste vertegenwoordiger van Amerikaanse (schilder-)kunst in de twintigste eeuw. Zijn stijl veranderde voor het grootste deel van zijn leven nauwelijks. Centraal stond het isolement van het individu: lege, uitgestorven plekken met hoogstens een enkel mens, of juist plekken met meerdere personen die zich hoe dan ook niet met elkaar op lijken te houden. Het bekendst werd zijn 'Nighthawks', maar wat het Kunsthalbezoek voor mij de moeite waard maakte waren eigenlijk niet zijn olieverfschilderijen maar zijn etsen en litho's: hij maakte onder andere beelden van steden met een sterke licht-donkerwerking, zoals in Night Shadows, dat hierboven is afgebeeld. Dat soort afbeeldingen (en met name die van Hopper) vormde een sterke bron van inspiratie voor filmmakers als Wim Wenders (Der Himmel über Berlin), maar ook voor zo iemand als Alfred Hitchcock.

Otto Böhler

Vandaag kwam ik er achter dat bepaalde plaatjes die ik van componisten kende stiekem allemaal van dezelfde illustrator afkomstig zijn. De heer Otto Böhler maakte in de 19e eeuw voor de Weense krant geregeld een grappige afbeelding, waarbij een grote naam uit de muziekwereld als silhouet in een bepaalde scène werd neergezet. Vaak zag ik de plaatjes waarbij in meerdere shots te zien is hoe Bruckner of Mahler zwaaide terwijl hij stond te dirigeren; het beroemdst werd echter bovenstaande afbeelding van Brahms die op weg is naar zijn stamcafé. Het valt me op hoe herkenbaar ze zijn, met name omdat dus alleen maar de contour is weergegeven. Het allerduidelijkst zie je dat nog in onderstaand 'Schattenbild', waarin Bruckner wordt ontvangen in de hemel. Van links naar rechts komen hem tegemoet: Liszt, Wagner, Schubert, Schumann, Weber, Mozart, Beethoven, Gluck, Haydn en Händel. Bach zit achter het orgel. Goed: Weber, Gluck, Haydn en Händel had ik er zelf ook niet uitgehaald.

Het zou best leuk zijn wanneer deze plaatjes geanimeerd zouden kunnen worden en in verhaalvorm op tv zouden verschijnen in komische filmpjes van 3 minuten. Dat zou een goed jeugdprogramma zijn voor de NPS op zondagmiddag. Met de stem van Paul Haenen als Schubert, Ernst Daniël Smid als Brahms en Paul 'Bassie-en-Adriaan-baron' van Gorcum als Mahler.

De Neurenbergkroniek

In 1493 schreef de Duitse arts, humanist, geschiedkundige en cartograaf (dat waren nog eens tijden, dat je dat allemaal naast elkaar kon doen) Hartmann Schedel een geschiedenis van de wereld zoals men die toen kende, op basis van verhalen uit de Bijbel. Naast grote stukken uit het Oude en Nieuwe Testament werden de klassieke oudheid en middeleeuwen beschreven (onder andere de historie van verschillende grote steden) en er werd besloten met gedachten over het Laatste Oordeel. Het lijvige boekwerk (ook nu nog als facsimile verschijnend in betonblok-edities van ruwweg 30 x 50 cm) werd vernoemd naar de plek waar het werd uitgegeven en zou bekend gaan staan als de Neurenbergkroniek. Interessant aan het boek is dat het een van de allereerste werken is die niet meer met de hand werden geschreven en tegelijkertijd een van de eerste waarin succesvol illustraties werden gedrukt. Hoewel Gutenbergs boekdrukkunst al wel beschikbaar was koos men er voor om de klus te klaren met houtgravures: een gigantisch karwei waarbij een daarvoor nog nooit nodig geacht aantal van 645 verschillende prenten de wereldgeschiedenis moest toelichten (en dan uiteindelijk ook nog eens in kleur). Aardig is ook dat het niet onmogelijk is dat een jonge Albrecht Dürer (van wie onderstaande afbeelding van een haas een bekend werk is) als leerling/snijhulpje heeft meegeholpen tijdens de fabricage van deze gravures.

Hier is de kroniek in z'n volledigheid in te zien.

Slaolie

Dan gaan we het nu eens gezellig hebben over kunst voor de industrie. De Nederlandse Oliefabriek werd in 1883 opgericht in Delft en in 1897 zou dat bedrijf fuseren met de fabriek van de Franse gebroeders Calvé, tot de pindakaasreus die we nu onder die naam kennen. Een beroemde reclameposter voor een ander product van de vroege Oliefabriek, Delftsche Slaolie, verscheen in 1894, toen men Jan Toorop (vader van Charley over wie ik eerder schreef) had verzocht een ontwerp te maken (bovenste afbeelding). Dat werd het beroemdste voorbeeld van Jugendstil in Nederland, die dan ook onder de naam 'Slaoliestijl' bekend werd. Let op de verzameling pinda's in het vlak linksboven en de bak sla waar de vrouw onderaan mee bezig is.

Alles goed en wel, maar nu kwam ik er bij de Van Doesburg-tentoonstelling achter dat ook mede-Stijloprichter Bart van der Leck in 1919 de reclameposter voor Calvé mocht maken. Hij was echter minder succesvol: het liep voor hem zo af dat zijn affiche niet werd gepubliceerd. Hoe dan ook moet je de Oliefabriek/Calvé nageven dat ze het achteraf gezien leuk bekeken hebben met de mensen die ze voor hun ontwerpen in dienst namen: het zijn toch twee grote namen meer dan het gemiddelde andere bedrijf. Niet elitair doen: ik ken Van der Leck ook pas sinds dit jaar, maar dat doet niets af aan zijn bekendheid binnen de kunstwereld.

Kunnen we niet ergens een tentoonstelling maken waarin we laten zien hoe artistiek andere bedrijven waren in dezelfde tijd? Dan maken we gewoon een verzameling van reclameplaten van Calvé, Droste, De Ruyter, Betuwejam en Douwe Egberts. Subsidie is niet nodig: de gehele expositie zal immers worden gesponsord door Calvé, Droste, De Ruyter, Betuwejam en Douwe Egberts. Met bij entree een gratis kopje koffie of chocolademelk. Of slaolie, natuurlijk.

Clowns

Bij het binnenrijden van Amsterdam CS kom je langs een kastje waarop graffiti is aangebracht met onder andere het woord 'Clowns!?'. Tot voor kort een bron van terugkerende hilariteit, die nog groter werd toen we ontdekten dat het op een muur bij station Amersfoort in reusachtige letters staat geschreven.

Nou, maar dan begin ik toch na te denken over de betekenis. Ik mailde daarom maar eens naar Donovan Spaanstra, graffiti-kunstenaar, om te vragen of die het woord wellicht herkende als veel voorkomend in zijn tak van sport.

Zijn vrouw mailde heel vriendelijk terug: 'De term "clowns" is volgens hem niet een gebruikelijke graffiti-term zoals bijvoorbeeld "toy" (beginneling) of "king" (meester). Wellicht betreft het een fantasieterm of iemands tag (naam).'

Toch: als ik zelf zoek vind ik 'Clowns' ook terug in foto's van muren in Berlijn en in de VS. De zoektocht gaat verder.

Maus

Laatst kwam ik eindelijk toe aan het lezen van Maus: A Survivor's Tale van de Amerikaan Art Spiegelman. Een graphic novel / strip over de holocaust, getekend met de metafoor van Joden als muizen, Duitsers als katten, Amerikanen als honden. Spiegelman kreeg er een Pulitzer Prize Special Award voor in 1992.

Twee verhaallijnen: de ene over de moeizame relatie die Spiegelman met zijn vader heeft en in welke hij diens oorlogsmemoires optekent, de andere zijn die memoires zelf - via het ghetto naar Auschwitz, naar de bevrijding, steeds opnieuw zien te overleven. Een opvallend stukje is wanneer helemaal buiten de strip getreden wordt en Spiegelman zichzelf als mens met een muizenmasker tekent. Daarin wordt duidelijk hoe hij zich depressief is gaan voelen na de zelfmoord van zijn moeder en het succes van het eerste deel (Maus kwam uit in de delen My Father Bleeds History en And Here My Troubles Began). Die kennis plus de originele verbeelding van het verhaal geven het geheel wel degelijk iets interessants: met al het nodige respect en zoals Spiegelman zelf ook aangeeft zou Maus zonder dat eigenlijk prima betiteld kunnen worden als het zoveelste holocaustverhaal.

Lyonel Feininger

In Berlijn zag ik ook de Bauhaustentoonstelling die op dit moment in de Martin Gropius Bau te zien is. Die was zo groot dat het de grootste was die ooit is gehouden. Alle hoogtepunten moeten daarom wel zo'n beetje aan bod zijn gekomen en ik ontdekte er zelfs nog een artiest wiens werk ik redelijk snel kon waarderen: Lyonel Feininger. Geboren in Amerika, vrij snel geëmigreerd naar Duitsland en in het begin van zijn leven vooral werkzaam als karikaturist. Na 20 jaar in die branche te hebben gewerkt verder gegaan als schilder, en als maker van houtsnijwerken. Hij ontwierp onder andere een houtsnede die op de voorkant van het Bauhausmanifest zou pronken: een kathedraal waarop drie stralen (voor beeldhouwkunst, schilderkunst en architectuur) samenkomen. Na verloop van tijd was het echter ook voor hem zo ver: zijn kunst werd door de NSDAP als 'ontaard' gezien en aangezien zijn vrouw half-Joods was vertrok ook hij weer naar Amerika. Opvallend was de grote verscheidenheid van stijlen waarin hij werkte: met name zijn kubistische schilderijen vielen me op. Hier zijn er nog meer van te vinden.

Stripgeluiden (2)

Aha!

Asterixboeken staan ook in hun volledigheid online. Dat stelt me in staat een mysterie op te lossen dat ik een paar maanden geleden opbracht: hoe vertaal je geluidswoorden in een strip? In 'Asterix op Corsica' ontploft een piratenschip door een sterk ruikende en explosieve Corsicaanse kaas. In de Nederlandse versie staat daar 'Vladababoemm!'; de vraag was nu wat dat in het Frans was.

Een pdf-versie van 'Asterix en Corse' bracht me uit de onwetendheid, maar niet voordat ik drie keer moest knipperen om te zien wat nu precies de verschillen waren. Er staat daar 'Vlabadabaoum!', dus de eerste 'ba' en 'da' zijn omgedraaid (een 'foutje'?), voor het verwachte 'ou' komt blijkbaar nog een extra 'a' (dat de ontploffing meertraps lijkt te maken) en het schip trilt ook iets minder na: in de Franse versie ontbreekt de dubbele 'm' aan het einde. Geluiden vertalen lijkt maar in 1 richting te kunnen.

De Franse versie vertelt ook dat je in het Frans op de deur klopt met 'Tomk, Tomk!', dat je in het water springt met 'Plouf!' en dat ezels balken met 'Hi-Han!'. Nou, kijk eens aan.

Instructies

IKEA besteedt vrij veel aandacht aan de instructies die je uitleggen hoe je de bij hen gekochte meubels in elkaar moet zetten. Makkelijk is het dan ook niet: technisch vrij ingewikkelde handelingen puur in een woordeloze strip overzetten. Wanneer ik zo'n Zweedse spaanplaatkast in elkaar moet zetten voelt het als Lego voor volwassenen. Fouten worden afgestraft door vernieling van het materiaal.

Alleen: toch een gemiste kans. Lego beeldde namelijk naast de tekeningen met bouwinstructies aan het einde ook altijd een drietal foto's af met voorbeelden met wat je allemaal nog meer van je politieauto kon maken wat niet een politieauto was. De artistieke afdeling van IKEA zou dat soort foto's als kunstuiting standaard ook moeten toevoegen aan hun waar. Zodat als je je thuis verveelt je een bijzettafeltje kunt ombouwen in een waterrad, je bankstel in een kasteel en je kledingkast in een helicopter.

Vija Celmins

Dit was iets waar we bij bleven stilstaan toen we door Parijs dwaalden en in Centre Pompidou terechtkwamen. De Amerikaanse kunstenares Vija Celmins (ik kwam er vandaag achter: een van de weinige vrouwen uit de Pop Art-beweging) hing daar met haar houtskooltekeningen van de oceaan. Zonder referentiepunt, eindeloos veel golfjes in tekening na tekening. Na wat webresearch blijkt dat ze vaker de natuur afbeeldt: onder andere spinnenwebben en sterrenhemelen komen terug. Onwaarschijnlijk gedetailleerd - we bleven er naar kijken omdat we maar niet konden uitmaken of we nou een foto of een tekening zagen. Het bleek dat het het laatste was, maar op basis van het eerste. En dan is het blijkbaar nog steeds niet zo dat ze simpelweg een foto overtrekt, maar een nieuw beeld creëert dat zo realistisch is dat het simpelweg een andere vorm die dezelfde zee kan aannemen uitdrukt. Bepaald niet triviaal en een absurd hoge mate van detail. Neem gerust een jaar voor de productie van een stuk artificiële zee.

Mondriaans rug

Toen Theo van Doesburg, initiator van de kunstbeweging De Stijl, tegen de eerdere opvattingen in met de kleur groen en met diagonale lijnen ging experimenteren, verloor hij de sympathie van zijn collega Piet Mondriaan. Die diagonaal ging regelrecht in tegen zijn neoplasticisme, en groen, dat was een troebele kleur waar hij niets mee zou hebben kunnen beginnen.

In de jaren '80 liet De Nederlandsche Bank een nieuwe serie bankbiljetten ontwerpen. Rob Schröder, grafisch kunstenaar en later VPRO-documentairemaker, ontwierp een serie waarin ook Mondriaans onafgemaakte 'Victory Boogie Woogie' werd opgenomen. Op de voorkant van het betreffende biljet kwam een portret van Mondriaan met op de achtergrond 'Compositie met rood, blauw en groen' - waarvan het groen ontstaan zou zijn door verkleuring van goedkope verf, hoewel dat verhaal wat twijfelachtig is. Maar goed: het ontwerp was nog steeds bedoeld voor het briefje van 1000 gulden dat sowieso groen ging worden, dus ironisch zou het per definitie zijn geweest. De Bank kon er alleen niet om lachen - en keurde het voorstel af.

Leo Belgicus

In het begin van de 17e eeuw ontstond bij de Oostenrijker Michael Aitsinger het idee voor een kaart van de Nederlanden in de vorm van een leeuw. Dat werd een populaire vorm die veel werd toegepast bij kaarten die gemaakt werden naar aanleiding van het Twaalfjarig Bestand, en later bij de Vrede van Münster. Het woord 'atlas' werd in vroeger tijden wat ruimer gebruikt dan nu en betekende een boek met niet alleen landkaarten, maar ook met historische afbeeldingen. De leeuwenkaarten ('Leo Belgicus' genaamd) kwamen veelvuldig hierin terug: bovenstaande is een beroemd voorbeeld van de hand van Claes Janszoon Visscher, een kaartenmaker en graficus die zich uiteindelijk vestigde in de Kalverstraat in Amsterdam en aan het hoofd zou komen te staan van een beroemde familie van kaartenmakers. Het zwaard dat in bloemen verdwijnt en de slapende oorlogsgod Mars rechtsonder geven het einde van een oorlogstijd aan.

Arthur Rackham

Rackham (1867 - 1939) was een zeer productieve Engelse (boek-)illustrator wiens werk regelmatig tentoongesteld werd. Zijn baan als kantoorklerk gaf hij op en hij begon met serieuze afbeeldingen, maar gleed net als John Tenniel af naar de fantasieprenten. Zijn doorbraak kwam met zijn illustraties voor Washington Irvings boek 'Rip van Winkle', dat het verhaal beschrijft van een man die vlak voor de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog in slaap valt en pas twintig jaar later wakker wordt, een oorlog verder. Zijn duidelijke fantasiewerk kwam echter pas toen hij de verhalen van de Grimmbroeders illustreerde, samen met Peter Pan in Kensington Gardens en, eveneens net als Tenniel, Alice in Wonderland. Waar ik hem zelf dan weer van ken zijn zijn afbeeldingen voor Der Ring des Nibelungen: je ontkomt niet aan hem als je een geïllustreerd CD-boekje openslaat. Wulpse dames en lelijke dwergen - maar alles ingetogen, zoals het op z'n Victoriaans hoorde. Overigens lijkt ondanks zijn succes zijn leven niet heel spannend te zijn geweest: er was een kort tripje naar Australië, maar afgezien daarvan vind ik geen enkele biografiepagina van hem waar meer op staat dan wat hij gepubliceerd heeft.

Hier veel van zijn werk.

Stripgeluiden

Een kunst apart: bedenk het juiste woord om een geluid in een strip mee uit te drukken. Vorm en kleur van het geluidswoord (is er een goede term voor?) bepalen al voor een groot deel de lading, maar wat voor woord kies je?

Geluiden van dieren zijn al met de taal verschillend (NL: 'kukeleku', FR: 'cocorico', EN: 'cock-a-doodle-doo', IT: 'chichirichi'), maar de diversiteit van geluidswoorden bestaat zelfs binnen een gegeven taal: de een schrijft wanneer iemand een klap krijgt altijd 'PAF!', anderen gebruiken steevast 'BENG!', 'POK!' of 'KNOTS!'. Nog exotischer gebruiken bestaande woorden of zelfs namen: in een strip over Beethoven las ik 'BACH, BACH!' bij het geklop op een deur, 'BRAHMS!' wanneer er iemand op de grond valt en zelfs 'SCARLATTI!' wanneer de piano van de derde verdieping valt. Die vielen me vroeger niet op, maar ze werkten.

Hoe vertaal je ze? Frankrijk is bijvoorbeeld een veel belangrijkere bron van strips dan Nederland. Bovenstaand plaatje van een ontploffend piratenschip komt uit 'Asterix op Corsica' - het geluid lijkt meevertaald te zijn. Ik vraag me af wat daar stond in de Franse versie - 'Vladababoumm'? Wie heeft hem?

Wordles

Een wordle is een grafische weergave van het aantal keren dat een bepaald woord voorkomt in een gegeven tekst. Hoe vaker het woord voorkomt, hoe groter het uiteindelijk zal verschijnen in de woordenbrij die uit de tekst wordt geproduceerd. Vandaag belandde ik op een site waar je wordles met een aantal fraaie opmaken zelf kunt maken. Dus daar probeerde ik maar eens de volledige tekst van Moby Dick op uit.

Nou, het lijkt vrij duidelijk welk woord er in dat boek belangrijk wordt gevonden! En dat mag ook niet verbazen, lijkt me. Maar dat in dit geval ook de vorm van de wordle een poging lijkt om het belangrijkste woord uit te beelden, dat mag dan toch wel weer een mooi toeval heten.

Maak hier nog veel meer wordles.

John Tenniel

Vandaag zou Sir John Tenniel, de illustrator van Lewis Carrolls verhalen over Alice, 189 jaar oud geworden zijn. Hij is overigens dit jaar ook 95 jaar dood, en aangezien we tegenwoordig elk jaar moeten weten wiens jaar het is: tijd voor een Tennieljaar. Darwin was niet de enige persoon in zijn tijd.

Tenniel probeerde het eerst met serieuze tekeningen maar kwam vanwege een net iets te populair geworden spotprent terecht in de humoristische afbeeldingen, die hij uiteindelijk ging tekenen voor het bekende tijdschrift Punch (waar ook Kingsley Amis, William Thackeray en A.A. "Winnie de Poeh" Milne voor schreven). Hij werd aangenomen op basis van zijn tekeningen bij de fabels van Aesopos en werd zo'n illustrator wiens afbeeldingen bepalend werden voor hoe de figuren uit de boeken voor altijd overal zouden worden afgebeeld, bijvoorbeeld in films. Sidney Paget, de illustrator van Sherlock Holmes, was er ook zo een.

Carroll moet hem redelijk gek hebben gemaakt met zijn instructies: Alice zou er precies zo uit moeten gaan zien als de schrijver in gedachten had. Na Wonderland kwam Through the Looking Glass - voor het laatste werk zou Carroll een stuk meer overtuigingskracht moeten hebben getoond.

Hier een overzicht van zijn Alice-illustraties.

Utagawa Hiroshige

Vanmiddag op de valreep (volgende week eindigt de tentoonstelling) naar het SieboldHuis op het Rapenburg, voor het werk van Hiroshige. Er is gekozen om dat in twee periodes te laten zien: de vorige was eind vorig jaar en heb ik moeten missen.

De Japanse kunstenaar maakte afbeeldingen met behulp van de ukiyo-e-techniek, waarbij je verschillende houtsnedes gebruikt om 1 afbeelding te maken, in kleur. Beroemd zijn onder andere zijn afbeeldingen van de Fujivulkaan en zijn '53 Stations van de Tokaido', waar hij het Japanse landschap vastlegde in stations langs een bekende weg in Japan.

De bordjes bij de prints (behulpzaam, maar onverzorgd) roemden de ukiyo-e-afbeeldingen vanwege het feit dat bij de eerste keren afdrukken de houtnerf in de kleurvlakken te zien is, wat structuur geeft aan lucht, water, etc. Na een aantal keren afdrukken lopen de nerven vol en verdwijnt die structuur. Ik vind hoe dan ook niet dat het altijd even goed werkt: in mindere gevallen zie je een duidelijke nerf in de lucht zweven die eigenlijk iets te duidelijk aan hout doet denken. Hoe dan ook: mooi werk. Met name de simpele landschappen die maar uit een paar lijnen zijn opgebouwd en de grijstintenafbeelding van een karper die tegen de stroom opzwemt.

Victor Eugène Louis de Stuers

Het verhaal ken ik wel, maar wie maakte nou eigenlijk al die tekeningen langs de wenteltrap in het Leidse Academiegebouw?

Het blijkt de Limburger jonkheer de Stuers te zijn. Zoals de universiteit het vertelt zou het zo zijn geweest dat hij zich een keer in het oude klooster liet insluiten en in 1 nacht alle wandtekeningen voor z'n rekening zou hebben genomen. Over de universitaire levensloop van de student; het Zweetkamertje voorzag hij van wat meer diabolische decoraties, compleet met de spreuk die Dante ook boven de poort van de hel plaatst.

Na zijn rechtenstudie en -promotie werd hij in 1869 advocaat en later ook lid van de Tweede Kamer voor de Roomsch-Katholieken. Hij werd echter het meest bekend door het poneren van een aantal stellingen in het literair tijdschrift De Gids, waarin hij een onverschilligheid van de Nederlander ten opzichte van kunst en het in stand houden van monumenten noemde. Daarop werd hij referendaris bij Binnenlandse Zaken, nieuwe afdeling Kunsten en Wetenschappen. Hij gaf hier onder andere aan Pierre Cuypers opdracht tot ontwerp van een Rijksmuseum in Amsterdam en hield zich in zijn nieuwe functie ook bezig met de interne organisatie van diverse musea, zoals het Mauritshuis in Den Haag. Hij werd door zijn beleid bekend als de oprichter van de Nederlandse monumentenzorg. Zou in retrospect een mooie monumentbehoudende actie van hem zijn geweest dus, als dat verhaal van de universiteit waar is.