The Adventures of Baron Munchausen

Deze week zag ik in de bioscoop The Imaginarium of Dr. Parnassus, de nieuwste productie van regisseur Terry Gilliam. Wat mij betreft gaat het met deze film weer de goede richting uit wat diens stijl betreft en ik meende ook meerdere (al dan niet bewuste) knipogen naar een van z'n eerdere films te herkennen, die ik zelf eigenlijk tot de mooiste reken die ik van hem gezien heb: The Adventures of Baron Munchausen, uit 1988.

Hierin wordt de historische figuur, waarvan de avonturen verzameld werden door Rudolf Erich Raspe, opnieuw tot leven gebracht in een verhaal waarin hij een door de Turken belegerde stad probeert te redden door op de meest exotische locaties (waaronder de maan) zijn buitengewone bedienden terug te vinden. Dit is een gezelschap bestaande uit de sneller dan een pistoolkogel lopende Berthold, de bovennatuurlijk sterke Albrecht, een formidabel horende Gustavus die tevens een geheel leger omver kan blazen en de scherpschutter Adolphus die verder dan normaal kan zien en nooit mist. De baron en zijn vrienden zijn echter na jaren van avontuur op leeftijd gekomen en het is maar de vraag of ze hun oude krachten nog terug kunnen winnen. Prachtig sprookje dat met veel humor en avontuurlijke muziek wordt verteld en heerlijk acteerwerk van hoofdrolspeler John Neville. Uiteraard ontbreken het aan de eigen haren optrekken uit het water en de rit op een kanonskogel niet.

Destino

In 1945 startte de productie van een korte animatiefilm die een samenwerking was van Salvador Dalí (overigens de ontwerper van het logo van Chupa Chups-lolly's) met Walt Disney. Het project heette Destino en maakte onder andere van 22 door Dalí gemaakte schilderijen gebruik om het verhaal te vertellen van een ongelukkige liefde. Een stukje film van 18 seconden was gereedgekomen, maar de stekker werd uit het project getrokken: de studio's van Disney hadden het financieel niet goed gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog en men speelde toch liever op safe. Pas in 1999 pakte men de draad weer op: het uitermate cryptische storyboard werd ontcijferd met behulp van de dagboeken van Dalí's vrouw Gala Diakonova en als resultaat kwam een ongeveer 7 minuten durende animatie, waarin het 18 seconden durende archieffragment alsnog werd opgenomen. Prachtig stukje werk, volledig in de stijl van Dalí - en met name wat de danseres betreft toch ook overduidelijk in die van Disney.

Hier de animatie. Het 18-secondenstukje is dat met de twee reuzenschildpadden (op 5:21).

Berlin: Die Sinfonie der Grosstadt

Gisteren tussendoor nog net even tijd kunnen vinden om deze film uit 1927, waar ik een stukje van zag in de Lakenhal, te kunnen zien. Regisseur Walther Ruttmann week af van zijn abstracte stijl en maakte de film van zijn dromen: over het leven en de energie die een stad beheersen. Het werd een belangrijk voorbeeld van het 'city symphony'-genre in de filmwereld, waar ik ook nog niet eerder van gehoord had.

In vijf aktes wordt het leven van de Berlijners in de jaren '20 weergegeven zoals zich dat op een denkbeeldige dag afspeelt. De stad komt op gang als de machines van een fabriek: eerst zijn de straten stil en dwarrelen er wat blaadjes, dan haalt een hand een hendel over en is de stad in volle bedrijvigheid. De trein rijdt door alle aktes heen en verbindt prachtige beelden van krantendrukkerijen, kantoren en telefooncentrales. We volgen ritten gezien vanaf de voorkant van de tram, binnenvaartschepen en ook die van een houten achtbaan.

Aangezien het een stomme film betreft maakt het wel nog even uit welke soundtrack je er bij hebt, en ook bij deze zijn er meerdere: Edmund Meisel maakte de oorspronkelijke symfonische ondersteuning, maar gisteren had ik die van Timothy Brock die pas in 1993 werd geschreven. Werkte hoe dan ook uitstekend: hier het begin daarvan.

Kaas

Niet makkelijk te vinden op DVD - misschien omdat het een tv-film is - maar de moeite waard om te zien als je de kans hebt: de verfilming voor de NPS van Willem Elsschots briljante novelle Kaas, door Orlow Seunke. Met Josse de Pauw ideaal gecast als hoofdpersoon Frans Laarmans, die na zijn ontmoeting met meneer Van Schoonbeke de kans krijgt zijn saaie kantoorbaan bij de scheepstimmerwerven in te ruilen voor een bestaan als handelaar in volvette Edammer ("En dat marcheert altijd, want eten moeten de mensen toch").

Hij gaat vol goede moed van start en steekt ruimschoots energie in het inrichten van zijn kantoor en het bedenken van een geschikte bedrijfsnaam (uiteindelijk komt hij met het onwelluidende 'Gafpa': General Antwerp Feeding Products Association), maar blijkt over totaal geen zakeninstinct te beschikken en gedraagt zich overal veel te meegaand. Het kaasschip komt tot zinken en hij realiseert zich dat hij gelukkig is met wat hij heeft ("Brave, beste kinderen. Lieve, lieve vrouw.").

Misschien komt de stijl van Elsschot in de film net niet helemaal tot zijn recht (zo zijn er een paar speelse getekende animaties gemonteerd in de live action beelden en is er tegen het einde nota bene een bijna surrealistisch intermezzo), maar met de dialogen precies zo opgenomen zoals ze in het boek voorkomen werkt het alles bij elkaar wel heel goed. Als je 'm wilt zien en nergens kunt vinden: ik heb hem liggen, dus laat het me weten.

The Big Sleep

Ooit speelde ik op de PC een interactieve detectivefilm opnieuw en opnieuw en opnieuw. Langzaam ontdekte ik alle grote Private Eye-invloeden: Blade Runner, The Maltese Falcon en The Big Sleep waren de belangrijkste. In Chicago kocht ik het boek van de laatste, om iets te doen met de kennis dat schrijver Raymond Chandler geboren was in de stad waar ik rondliep. Onlangs kunnen lezen en direct daarna de film kunnen zien, met de geweldige Humphrey Bogart als de hardboiled gleufhoed-en-regenjas-detective Philip Marlowe.

Dat leek niet helemaal eerlijk aangezien ik de film al twee keer eerder zag. Toch gaf het niet, want al kon ik prima zeggen wie er aan het einde werd neergeknald, de plot van dit schoolvoorbeeld van de film noir ontging me volledig. 't Ligt blijkbaar niet helemaal aan mij: het boek levert van zichzelf al een complex verhaal over meerdere moorden in een chantagezaak rond de twee dochters van een rijk officier, maar de film bracht al helemaal het publiek in verwarring. Dat de chemie tussen Bogart en de speelster van de andere hoofdrol (Lauren Bacall) zo goed was zorgde er namelijk voor dat zij er in praktisch elke scène werd bijgeschreven, ook als het volstrekt onlogisch was dat ze in de betreffende situatie aanwezig was.

Maar geen nood: we kregen hierdoor immers de twee wel lekker vaak op het scherm en hun vinnige dialogen, ook al alomtegenwoordig in het boek ("Wittier, please, Marlowe, much wittier") maken alles goed. Met alleen de film te kijken had ik daarentegen naast de plot ook de prachtige eerste-persoonsopmerkingen van Marlowe gemist ("I woke up with a motorman's glove in my mouth") dus het lijkt dit keer eigenlijk, voor de verandering, eens werkelijk de moeite waard om het niet alleen bij boek of film te laten. Maar als je me vraagt wie de chauffeur vermoord heeft, dan weet ik dat nog steeds niet. Chandler zelf ook niet, trouwens. De filmmakers vroegen het hem nog.

Hilary and Jackie

In februari ga ik naar de legendarische pianist en dirigent Daniel Barenboim in het Concertgebouw en ter voorbereiding keek ik laatst deze film over zijn echtgenote: de wereldberoemde celliste Jacqueline du Pré. Over haar wist ik ook al niets - misschien is de geromantiseerde versie van een leven dan niet de beste manier om iets te weten te komen, maar de roman waar de film op was gebaseerd werd dan wel weer geschreven door haar zus, dus het kan erger. Met in de film een mooie rol voor Emily Watson (Bess uit Lars von Triers "Breaking the Waves"), die (sorry, maar) nu alweer zo'n raar wijf speelt.

Aan de jonge Jacqueline wordt in het begin van de film duidelijk gemaakt dat als ze bij haar uitstekend fluitspelende zus Hilary wil blijven, ze haar met haar spelen op de cello zal moeten bijhouden. De band blijkt zo sterk dat Jackie door haar oefendrift boven het niveau van haar zus uitstijgt en op het internationale podium belandt. Ze ontmoet Barenboim, maar voelt zich (althans volgens de verslagen van haar zus), om het effect van een zenuwinzinking te verzachten, gedwongen een affaire te beginnen met haar zwager (overigens gaf diens dochter een heel andere verklaring en was het juist de labiele zwager die Du Pré verleidde in plaats van andersom). De ellende begint echter pas werkelijk wanneer ze multiple sclerose ontwikkelt, Barenboim haar voor een betrekking als dirigent van de opera van Parijs en een andere vrouw in de steek laat, en ze ontdekt dat ze door haar ziekte langzaamaan geen muziek meer zal kunnen maken. Tsja, en bij de scène waarin ze dan werkelijk constateert dat ze dat nooit meer zal kunnen, kwamen - ook al was het half 11 's ochtends - er ook bij mij wel een paar tranen los.

Hier een historisch fragment waarin Du Pré met Barenboim haar beroemd geworden versie van Elgars celloconcert ten gehore brengt.

De drieling van Belleville

Wederom een erg leuke film gezien met weinig dialogen: Les Triplettes de Belleville, van Sylvain Chomet. Het verhaal van een Frans omaatje (Mme Souza) dat haar kleinzoon (Champion) op onorthodoxe wijze tot een groot wielrenner traint (spiermassages met de grasmaaier en de handmixer), om hem tijdens de Tour de France ontvoerd te zien raken en er met de hond op uit trekt hem te bevrijden. Bij de reddingsactie krijgt ze hulp van de inmiddels bejaard geworden Triplettes de Belleville, een performancetrio van zangeressen die ook instrumentele muziek maken - op onnavolgbare wijze: met een krant, het rekje van een koelkast en een stofzuiger als instrumenten.

Maar de kwaliteit van de film zit wat mij betreft voornamelijk in de tekenstijl en de manier van animeren. Uit een moeizaam animatieproces dat 2 jaar duurde zijn prachtige scènes ontstaan waarin gecompliceerde bewegingen als die van wielrenners voorkomen, (scherpte-)dieptes worden verkend, echte film wordt ingepast in de getekende wereld. De wielrenners hebben absurd grote kuiten, gangsters zijn volstrekt rechthoekig, voorbij komen karikaturen van oude helden als Glenn Gould, Django Reinhardt en Fred Astaire. Door de onbelangrijkheid van dialoog en de talloze visuele grapjes wordt het een soort getekende versie van Jacques Tati.

Hier een trailer die nog genoeg te raden overlaat.

Rythme Coloré

Ik heb niet het idee dat een schilderij of een beeldhouwwerk me ooit op dezelfde manier zal kunnen raken zoals een muziekstuk of een film dat kan doen. Hoewel er echt wel manieren bestaan om de eerste twee vormen van kunst te karakteriseren met 'dynamisch' praat ik er voor het gemak toch maar zo over dat ze dat níet zijn en dat het meevoeren in de tijd van muziek en film er voor zorgt dat je uiteindelijk veel meer ontroerd raakt (nou goed, ik dan in elk geval).

Léopold Survage, een Russisch abstract schilder, die zich in Parijs vestigde en exposeerde samen met de Kubisten in 1913 en 1914, schreef vergelijkbare woorden in zijn betoog "Le Rythme Coloré". De vorm en kleur van een (in zijn geval geschilderd) object waren volgens hem alleen in staat om een verwarde sensatie teweeg te brengen: voor een duidelijk gevoel was een ritme nodig. Wat geluid was voor muzikaal ritme, zo moesten zijn schilderijen gaan zijn voor zijn 'kleurenritme'. Vormen moesten veranderen en kleuren moesten verschieten. Met de opkomst van de film wilde hij een 3 minuten durende manifestatie van kleurenritme maken die bestond uit zijn abstracte schilderijen. Hij besefte dat hij daar zo'n 2000 schilderijen voor nodig zou hebben en maakte er al een paar honderd (die tijdens de Eerste Wereldoorlog verspreid raakten), maar nam aan dat animators met gezond verstand en met enkele instructies de tussenstukjes wel konden invullen. Hij stelde zich voor dat de schilderijen dan daarna door een camera gehaald konden worden die een lens met drie kleuren had.

En dat kun je dan dus heel goed een 'tekenfilm' noemen. Maar ik zeg: nee jongens, dat is tóch niet helemaal hetzelfde.

Russian Ark

Niet eerder was ik een volledige dag in een museum, maar bij de Hermitage vormde dat geen probleem: het Winterpaleis in St. Petersburg huisvest een deel van de grootste kunstverzamelingen ter wereld en is zowel aan de buiten- als aan de binnenkant een lust voor het oog. Bijzonder voelde het dat het leek alsof we recht in een van mijn favoriete films terecht waren gekomen: Russian Ark, van Alexander Sokurov.

In deze film dwaalt (zweeft?) een naamloze en overleden ik-figuur samen met een Franse markies door zaal na zaal van het museum, waarbij ze historische figuren uit de Russische geschiedenis tegenkomen en kritiek leveren op de (niet zelden geïmporteerde en Russisch gemaakte) kunst. De metafoor die gebruikt wordt is die van cultuur als een ark waarin mensen eeuwig moeten leven en eeuwig in varen.

Het aspect van de film dat echter altijd als eerste wordt genoemd is het feit dat er geen cuts zijn: de film bestaat uit 1 doorlopend shot. Sokurov kreeg het geregeld dat de Hermitage 1 dag volledig tot zijn beschikking stond om met een camera in 1 continue beweging door het (volledig omgebouwde en met acteurs bezette) gebouw te lopen. Drie keer moest er gestopt worden; daarna was er nog maar accu-capaciteit voor 1 keer proberen. De koortsachtige manier van filmmaken zorgde voor een interessante Making Of. Beide films: warm aanbevolen.

(Overigens ook even geprobeerd de wandeling exact na te lopen zoals dat in de film gebeurt. Enigszins gelukt, maar we misten toch grote stukken. Het was dan met name ook lastig, kom ik nu achter, doordat bij het maken van de film decorstukken achter de camera om snel verwisseld werden en de oriëntatie moeilijk te vatten is.)

Hukkle

Voor mijn verjaardag kreeg ik deze Hongaarse film, die het regisseursdebuut vormde van de maker György Pálfi. Ik had hem al meerdere keren gezien: dit is zo'n film die zich daarvoor leent. De kracht zit hem er onder andere in dat het verhaal geen dialogen kent - dat je daardoor de rest van de geluiden beter in de gaten gaat houden en dat wat getoond wordt ook nog eens oogverblindend mooi op film gezet is maakt het iedere keer weer een bijzondere ervaring.

In een boerendorpje kabbelt het leven langzaam voort en kijken we naar de kat, de varkens, de mol en de ooievaar (mooiste stuk uit de film is waarin we daarop meevliegen) terwijl we tevens de bezigheden van de inwoners volgen. Een oud boertje houdt alles in de gaten en zit voor zijn huisje de hele tijd te hikken, waarvan de titel een onomatopee is (Het woord 'hoeklèh' bestaat ook niet in het Hongaars). Het lijkt in eerste instantie een documentaire, maar langzaamaan wordt een misdadige ondertoon duidelijk. Aardig om te melden is ook dat voor het maken van de film geen acteurs werden ingehuurd: aangezien niemand een woord hoeft uit te spreken is ervoor gekozen de inwoners van het gefilmde dorpje te laten figureren in hun eigen film.

Hier het begin van deze bijzondere film.

Land des Schweigens und der Dunkelheit

Gisteravond zag ik deze mooie documentaire van Werner Herzog, wiens Grizzly Man een paar jaar terug nog in de bioscoop verscheen. Land of Silence and Darkness is een wat ouder werk, uit 1971, en beschrijft de memoires van Fini Straubinger, een Duitse vrouw die zowel doof als blind is.

Dit was confronterend. Ook al weet je dat ze niets kunnen horen en zien, het duurt echt enkele minuten voordat je doorhebt wat precies de leefomstandigheden voor dit soort mensen zijn. De documentaire toont veelvuldig hun manier van communiceren: met een tast-handschrift kunnen letters en woorden worden doorgegeven op de hand. Zo codeert het aanraken van de toppen van de vingers voor de vijf klinkers. We zijn onder andere getuige van een dag waarop doofblinden elkaar ontmoeten, waarbij elke gehandicapte een begeleider nodig heeft die hen met de tast doorgeeft wat er wordt gezegd en wat er gebeurt. De wereld waarin ze leven is er een van voelen: in de botanische tuin raken ze gefascineerd door de cactus, in de dierentuin wordt de slurf van de olifant en een spartelend aapje op schoot een belevenis.

Ontroerend was met name het laatste shot waarin een man de tuin opnieuw verkent en een boom omhelst, en de afsluitende woorden 'Wanneer nu een wereldoorlog zou uitbreken, zou ik er niets van merken' zouden je dan ook bepaald niet gedachteloos achter moeten laten.

Der Lauf der Dinge

Eindeloos herhaald op de VPRO, en altijd miste je het begin of het einde. En toch duurt het maar 30 minuten: de film Der Lauf der Dinge van Peter Fischli en David Weiss beschrijft een kettingreactie in een fabriekshal, waarbij ballonnen treintjes aandrijven, cilinders omhoog rollen en karretjes zich met behulp van gemene chemicaliën een weg vreten door piepschuim. De film werd gemaakt in 1987 en was een vervolg op de fotoserie die de kunstenaars eerder maken, waarin gebalanceerde standbeelden (bijv. een stapeling van stoelen) waren afgebeeld die er uit zagen alsof ze elk moment konden instorten. De spanning die de film teweeg bracht werd vergeleken met die in een Hitchcockfilm - maar dan met voorwerpen in plaats van mensen. Nog niemand ben ik tegengekomen die er niet op de een of andere manier door geboeid was - bekijk hem, vanaf hier, of doe de kunst een plezier en koop hem, bijvoorbeeld hier.

László Moholy-Nagy

Moholy-Nagy (1895 - 1946, uitspraak moeilijk, voor Engelstaligen uit het Hongaars overgezet 'Mo-hoy-Neug') werd leraar vormleer aan de ontwerpersopleiding Bauhaus in 1923, toen dat nog geleid werd door oprichter Walter Gropius, de tweede echtgenoot van Mahlers weduwe Alma. Op bovenstaande foto is hij gefotografeerd door zijn vrouw Lucia, in de periode dat hij nog bij Bauhaus werkte. Toen zijn werk echter door de Duitsers gecensureerd moest gaan worden vertrok hij naar Engeland en daarna Amerika, waar hij een Engelse Bauhaus wilde oprichten, die een gematigd succes werd. Moholy-Nagy ontwierp, schilderde, fotografeerde, deed aan beeldhouwen, experimenteerde met fotogrammen en hield zich bezig met films, onder andere het maken van special effects. Hij verkondigde het idee van 'The New Vision': fotografie kon je de wereld laten zien op een manier zoals het normale oog hem niet kon waarnemen. Daarop aansluitend maakte hij in zijn filmperiode onder andere kinetische constructies die lichtpatronen konden genereren. Een prominent voorbeeld daarvan is 'Lichtspiel: Schwarz-Weiss-Grau', waarbij met verschillende schermen, spiegels en prisma's de grenzen van het zwart-wit-grijs werden verkend. Een camera legde daarbij de verschuivingen vast.

Hier een aantal foto's van zijn hand en hier het Lichtspiel.

Moby Dick

Gisteren met veel plezier naar de verfilming voor tv van Moby Dick gekeken. Uit 1998, met Captain Ahab gespeeld door Patrick Stewart in zijn zoveelste charismatische rol, die hij met de vertrouwde overtuiging uitdroeg. De roman van Herman Melville is een van die boeken waarbij ik vaak genoeg in een laffe verdediging schiet wanneer iemand me vraagt of ik het gelezen heb. Iets in de trant van: 'Nee...maar ik wil het wél graag lezen!'.

Iemand die wel meerdere malen door het boek heen ging en die ik er vandaag over sprak gaf me de verzekering dat de meeste verfilmingen van dit verhaal het grootste deel niet kunnen weergeven. Ik hoorde inderdaad al eerder over grote stukken met spirituele thema's en over beruchte uitweidingen over walvissen in het algemeen. Dit was een mooie, onderhoudende weergave in ieder geval, en opnieuw heb ik het boek uit de kast getrokken voor de (vast veel mooiere) rest. En hoop ik andermaal dat dat lezen er deze keer nou eens van komt.

Le Conseguenze dell'Amore

Knap is dat toch, als films je iedere keer weer weten te ontroeren. Een paar jaar terug zag ik deze en hij boeit me telkens weer opnieuw.

'Le Conseguenze dell'Amore' verscheen in 2004 van de hand van Paolo Sorrentino en werd genomineerd voor de Palme d'Or in Cannes. Prachtig stijlvolle shots vertellen het verhaal van Titta Di Girolamo (gespeeld door Toni Servillo), die zijn dagen in een hotel doorbrengt en omkomt van de verveling. Hij doet zich voor als belastingconsulent, maar de waarheid is anders. Vervelend anders. Want zijn vrouw en kinderen willen niets van hem weten, zijn 20 jaar jongere halfbroer zoekt hem nog wel eens af en toe op maar die is dan zelf weer onuitstaanbaar, en voor de rest wisselt hij geen woord met wie dan ook. Zijn geheim en de reden van zijn zwijgen worden duidelijk wanneer hij besluit zijn leven te veranderen en toe te geven aan de gevolgen van liefde.

Wat voor film is dit toch? Geen thriller, ook niet echt een misdaadfilm, het draait om een romance maar het zo te omschrijven zou onzin zijn, wat dan? Zorg dat je hem eens te zien krijgt. En lees, alsjeblieft, geen flapteksten en kijk geen trailers.

De laatste dagen van Emma Blank

Goed nieuws: Alex van Warmerdam (bekend van films als Abel, De Noorderlingen en Ober) komt weer met een nieuwe productie. 7 Mei gaat De Laatste Dagen van Emma Blank in première. Na vier jaar geleden Ober gezien te hebben en ik die iedere keer dat ik hem zag beter en grappiger ben gaan vinden ben ik nu heel benieuwd wat deze nieuwe film allemaal voor moois gaat brengen. Van Warmerdam zelf speelt ook een rol, net als zijn vrouw Annet Malherbe.

Het verhaal is dat van een welgestelde vrouw, Emma Blank, die weet dat ze stervende is en haar laatste dagen doorbrengt op haar landgoed. Haar personeel is meer dan alleen dat: het is ook haar familie. Met name in de laatste dagen voert Emma over hen een dictatoriaal bewind. Bekijk hier de trailer voor een voorproefje, dat het publiek alvast voorbereidt op een terugkerende grap met een plaksnor, die het hoofd van het personeel op moet doen om de vrouw des huizes te behagen.

Toch jammer voor de verzamelaar van het werk van Van Warmerdam: mogen ze binnenkort de DVD-box met Van Warmerdams complete filmwerk (op Ober na) weer opnieuw gaan uitgeven. En daar prijkte nu net zo trots het idiote zinnetje 'Met extra ruimte voor de DVD van Ober' op.

De grote stilte

Ik hou echt van dit soort films.

Philip Gröning legde het leven in kartuizerklooster La Grande Chartreuse vast in Die Grosse Stille (2005). De monniken leven daar in hun eigen kluis in voortdurend gesprek met God en mogen slechts 1 keer per week kort met elkaar praten. De film bestaat uit 3 uur stilte: je hoort niets dan het fluiten van de vogeltjes, de schaar van de kleermaker, de wind, de sneeuw en dan ineens de kloosterklokken om de monniken voor de volgende mis bijeen te roepen. 12 Regels uit een gebed komen voortdurend in beeld en maken de film op die manier zelf een ervaring in de tijd: het beoogde doel is om net als een monnik de waarde en betekenis van die regels te doorgronden.

Tot in 2005 was het niet toegestaan om te filmen of te fotograferen in het klooster. De laatste beelden van binnenin waren uit 1960. Gröning werkte 16 jaar aan het verstevigen van de banden met de leiding van het klooster door zélf als monnik te leven. Vervolgens schoot hij de film in zijn eentje, met natuurlijk licht en 20 kilo aan apparatuur. Gedurende de zeven jaar die volgen op 2005 werd het contractueel verboden om te filmen. Voorlopig dus geen nieuwe blik naar binnen.

Das Boot

Ik heb vaak een tweede keer kijken nodig om te kunnen zeggen dat ik een goede film gezien heb. Gisteravond zag ik opnieuw Das Boot van Wolfgang Petersen. Op een enkeling na hoor ik er om me heen eigenlijk nooit iemand over, maar ik vind nu dat hij meer aandacht verdient dan hij lijkt te krijgen.

Het onderwerp is altijd wel bekend: een Duitse U-boot in de Tweede Wereldoorlog. Die moet Engelse konvooien torpederen, geleid door een kapitein (Jürgen Prochnow) die zo z'n twijfels heeft of Engeland wel te verslaan is. Een oorlogsverslaggever probeert alles met foto's vast te leggen. Wat ik nog niet wist: Lothar-Günther Buchheim, schrijver van het boek en de vervolgen Die Festung en Der Abschied was die persoon in de echte Boot. Eerdere (Amerikaanse) pogingen om de film te maken faalden en de huidige versie staat bekend als een van de beste Duitse films ooit. Claustrofobisch werkt het feit dat je het grootste deel van de film eigenlijk niets anders ziet dan het interieur van de onderzeeër, in de Director's Cut nog een uur langer. Wat me gisteren ook nog opviel was hoe goed de compositie van de bemanningsleden in de verschillende groepshots telkens is - in kleine ruimtes moet je wat uithalen om er geen zooitje van te maken.

De Dunne en de Dunne

Tegen het einde van zijn leven besloot Oliver Hardy eindelijk eens aan zijn gezondheid te gaan denken. Mocht ook wel: net als zijn partner voor het leven was hij fervent roker en aan dat gewicht (hij woog zo'n 150 kilo) mocht ook wel wat gebeuren. Tijdens deze periode verloor hij de helft van z'n lichaamsmassa en kon er echt niet meer van 'De Dikke en de Dunne' gesproken worden. Het mocht echter niet baten: hij kreeg kort erop meerdere beroertes waarvan hij in eerste instantie verlamd raakte en vervolgens in een coma terecht kwam. Stan Laurel, die volgens velen de creatievere en grappigere van het stel was, werd geveld door een hartaanval en moet humoristisch tot aan het einde zijn geweest. Dat wordt zelfs duidelijk in zijn grafschrift, dat hij zelf bedacht: 'If anyone at my funeral has a long face, I'll never speak to him again.'

Ik vond een filmpje waarin duidelijk wordt hoe Hardy eruit zag in zijn laatste maanden (er gebeurt niet echt iets, maar het lijkt een soort home video waarmee ze door ontbreken van geluid hun stomme-filmervaring voor een laatste keer konden laten zien. Het gaat om het begin).

Ziehier.

Cab Ride Video's

Vrij duur maar bij treingekken ongetwijfeld populair: films waarbij volledige treinritten zijn vastgelegd vanuit de locomotief. Op de Duitse tv worden ze in de nachtelijke uurtjes uitgezonden; de zender krijgt al boze telefoontjes van mensen die niet vinden dat je in die films moet knippen wanneer de trein door een donkere tunnel gaat.

Ik vind ze minder wanneer er overgeschakeld wordt naar shots van de trein van buitenaf, maar het eerlijke beeld vanuit de cockpit heeft iets waardoor ik er naar kan blijven kijken, hoe weinig er buiten ook gebeurt. Degene die me het interessantst leek heet Cab Ride Through the Rockies en duurt 277 minuten - maar die is nog erg prijzig en voorlopig alleen in Regio 1 afspeelbaar op DVD. Gelukkig: altijd weer de troost van YouTube die alternatieven biedt. Bijvoorbeeld een 27-delige Gotthard Cab Ride (goed, niet elk deel is even lang).

Hier deel 19.